اسد الله معطوفى
1235
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
همه شب گاوومال روسها ( مسيحيان ) را مىبرند . اگوست 1913 ( ذيقعده 1331 ه ) : خبر آمده 200 نفر از اتباع روس ( مسيحيان كه گروهى ارمنى بودند ) براى كشت و زرع به گنبد قابوس وارد شدهاند . كميسر روس آنها را به منطقه دشت حلقه برده است [ از اين گروه هنوز عدهاى در شهر گنبد زندگى مىكنند - نگارنده . ] دسامبر 1913 ( محرم 1332 ه ) خبر رسيده كه 500 نفر از اتباع دولت روس وارد گنبد قابوس شده و اطراف بازار و گنبد را به تصرف درآورده و مشغول زراعت شدهاند . ژانويه 1914 ( صفر 1332 ه ) : شب هفتم اين ماه منزل اوانس مسيحى [ ارمنى ] را در استراباد دزدان شكافته و سه بشكه كشمش ، 30 بطر عرق و شراب و 5 تومان وجه را به سرقت بردند . به امر ايالت ( حاكم ) در تجسس اموال هستند . مارس و آوريل 1914 ( ربيع الاول 1332 ) : از قديم و تازگى حدود 1000 نفر تبعه روس [ مسيحى - ارمنى ] با زن و بچه به گنبد آمده و مشغول به زراعت هستند . در مشرق گنبد چند اطاق مىسازند و 14 نفر مرد و زن براى حكمت ( طبابت ) و جراحى آوردهاند . جولاى 1914 ( رجب 1332 ه ) : كوچيلان روسى 4 سال است كه در خاك جعفربائى ( شمال شرق بندر تركمن كنونى ) آسياب داير كرده است . اگوست 1914 ( شوال 1332 ه ) : 4 تاجر روس يك اتومبيل 4 نفره را به مبلغ 4000 منات خريده به استراباد آوردهاند براى رفتوآمد به قراسو ( جنوب بندر تركمن فعلى ) و گنبد قابوس . نوامبر 1914 ( محرم 1333 ه ) : خبر رسيد 35 گارى از زن و بچه رعيت روس از راه قراسو به سمت شيرنگ كه محل سكونت روسها است مىروند . 28 فوريه 1915 ( ربيع الثانى 1334 ه ) : سه نفر مالقانى و عرابهكش تبعه روس مست كرده در بازار استراباد بدمستى نمودند و سنگ به طرف بازارىها انداختند . مردم از ترس دكانها را بسته به ديوانخانه شهر رفته و عارض شدند ( شكايت كردند ) . مه 1915 ( جمادى الاول 1334 ه ) : فيليويچ تلگرافچى واگنط روس مقيم بندر جز قطعه زمينى در فرنگ خريده . او اراضى نوكنده كه جزو خالصه و متعلق به سپهدار است را ماشين از روسيه آورده از جنگل چوب و تخته مىبرد .